BACHADON MIOMASINI DAVOLASHDA ZAMONAVIY ORGAN-SAQLOVCHI YONDASHUVLAR: FERTILITETNI SAQLASH IMKONIYATLARI

Article Information

Download PDF

Abstract

Bachadon miomasi (leyomioma) ayollar jinsiy a’zolarining eng
ko‘p uchraydigan yaxshi sifatli o‘smasi bo‘lib, hayz paytida ko‘p qon ketishi, chanoq
sohasidagi og‘riq va reproduktiv funksiya buzilishining muhim sababidir. Ko‘p
yillar davomida reproduktiv yoshdagi ayollarda simptomli mioma asosan
gisterektomiya bilan davolangan, bu esa kelgusida farzand ko‘rish imkoniyatini
butunlay yo‘qotadi. Ushbu sharhning maqsadi — bachadon miomasini
davolashning zamonaviy organ-saqlovchi usullarini fertilitetni saqlash nuqtai
nazaridan umumlashtirish hamda davo usulini tanlash uchun tugun joylashuviga
asoslangan amaliy algoritm taklif etish. Tahlil uchun milliy “Akusherlik va
ginekologiya” darsligi (Ayupova va b., 2021) hamda 2000–2021-yillarda chop
etilgan xalqaro klinik tavsiyalar, randomizatsiyalangan tadqiqotlar, tizimli sharhlar
va meta-tahlillar asosida hikoyaviy (narrativ) sharh o‘tkazildi. Natijalar shuni
ko‘rsatdiki, mioma tuguni bachadon bo‘shlig‘iga nisbatan qanday joylashganligi
uning reproduktiv ta’sirini belgilovchi asosiy omildir: submukoz tugunlar (FIGO 0–
2 tiplar) implantatsiyani buzadi va homila tushish xavfini oshiradi, bo‘shliqni
deformatsiya qilmaydigan intramural tugunlar o‘rtacha ta’sir ko‘rsatadi, subseroz
tugunlarning fertilitetga ta’siri isbotlanmagan. Submukoz tugunlarda gisteroskopik
miomektomiya tanlov usuli hisoblanadi, homilador bo‘lishni istagan ayollarda
simptomli intramural va subseroz tugunlarda esa laparoskopik yoki ochiq
miomektomiya asosiy jarrohlik usuli bo‘lib qoladi. Progesteron retseptorlarining
selektiv modulyatorlari va gonadotropin-relizing gormon (GnRG) analoglari qon
ketishini samarali to‘xtatadi va tugun hajmini kamaytiradi, ammo ular ovulyatsiyani
bostirgani va fertilitetni yaxshilashi isbotlanmaganligi sababli asosan
operatsiyadan oldingi yoki oraliq davo sifatida qo‘llaniladi. Bachadon arteriyalari
emboliyasi, fokuslangan ultratovush va radiochastotali ablyatsiya bachadonni
saqlovchi muqobil usullar bo‘lib, ularning reproduktiv natijalari bo‘yicha dalillar
hozircha cheklangan. Individual, multidisiplinar va tugun joylashuviga asoslangan
yondashuv ko‘pchilik ayollarda gisterektomiyadan qochish va reproduktiv
imkoniyatni saqlab qolish imkonini beradi.

Keywords

bachadon miomasi; leyomioma; fertilitetni saqlash; organsaqlovchi davolash; miomektomiya; gisteroskopiya; ulipristal atsetat; GnRG antagonistlari; bachadon arteriyalari emboliyasi; fokuslangan ultratovush.