NUKUS SUV TOZALASH INSHOOTI GORIZONTAL TINDIRGICHIDA CHO‘KKAN LOYQANING FRAKSION TARKIBI VA UZUNLIK BO‘YICHA TAQSIMOTI

Article Information

Download PDF

Abstract

Do‘stlik kanalidan suv oluvchi Nukus suv tozalash
inshootidagi qirg‘ichli gorizontal tindirgich tubida to‘plangan loyqaning
granulometrik tarkibi o‘rganildi. Namunalar 2026-yil 14-avgustda suv kirishidan
5, 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70 va 78 m masofalarda o‘ng tomondagi qiya tubdan
olindi. Diametri 50 mm va uzunligi 0,5 m silindrsimon quvur bilan olingan har
bir loyqa ustuni yaxlit namuna sifatida tekshirildi. Tahlil Toshkent shahridagi
Gidroproekt tashkilotida areometrik usulda bajarilgan. Hisoblangan fraksiya
yig‘indisi barcha to‘qqizta namunada 100% ni tashkil etdi. 0,05–0,002 mm
oralig‘idagi fraksiyalar ulushi 5–20 m nuqtalarda o‘rtacha 9,24%, 50–78 m
nuqtalarda esa 53,86% bo‘ldi. 30 m nuqtada 50,73% ga ko‘tarilgan ushbu
ko‘rsatkich 40 m nuqtada 13,72% gacha kamaydi. Natijalar oxirgi qismda mayda
fraksiyalar bilan boyish va mahalliy notekislik mavjudligini ko‘rsatadi. Dala
kuzatuvida qirg‘ich chiqish tomoniga to‘liq harakatlanib, qaytishda kirishdagi
qalin qumli qatlamdan o‘tishda qiynalgani qayd etildi. Mexanizm ta’siri, bir
martalik kuzatuv va suv tushirish sharoiti sababli aniqlangan taqsimot normal
ish rejimidagi cho‘kish jarayonining bevosita o‘lchovi sifatida talqin qilinmaydi.

Keywords

gorizontal tindirgich, tub cho‘kindisi, granulometrik tarkib, fraksiya, areometrik tahlil, loyqa, Do‘stlik kanali, Nukus